HOOFDSTUK 6

Volgend-bestaansobserveren en ontmoeten

van de chimpanseepopulaties

in Afrika (a) en in Arnhem (b)

op zoek naar wat chimpanseepopulaties zijn

 ZOÖLOGIEPRACTICUM 3

Hoofdstuk 6 (‘ontmoetend’ practicum 3).

Als zeer belangrijk voor het begrijpen van zichzelf, als mens, wordt het observeren van de chimpansees gezien. De chimpansees zijn onze directe broeders, bloedverwanten.

Hun almaardoorbestaan naast ons met ons is ónze realiteit. De lokale populaties van de soort Pan troglodytes (zgn. Gewone chimpansees) leven in de tropische bossen van Afrika, in de gordel van Oost naar West, van Tanzania tot Sierra Leone. De soort Pan paniscus (Bonobo) leeft in Congo in de bossen van de grote bocht van de Congo-rivier. Het zelf volgen van de populaties aldaar door de jaren heen is voor adolescenten praktisch onmogelijk. Gelukkig beschikken wij over verfijnde beschrijvingen van het leven aldaar (Goodall, 1986 en De Waal en Lanting ,1997). Van Lawick filmde de Troglodytes-populatie in Gombe-River-Reservaat uitvoerig. De betreffende boeken en de film zijn verplichte leerstof. Alsook het boek van Adang (1999) dat een gedetailleerde beschrijving geeft van de Troglodytespopulatie in de dierentuin van Arnhem. De chimpanseepopulatie in Arnhem kan wél gevolgd worden, van jaar tot jaar, en de individuen die deze populatie zijn kunnen op den duur, stuk voor stuk, als personen begrepen worden. De studie in Arnhem is zo belangrijk, omdat het met eigen ogen zien van het zich samen realiseren, en van het beheren en genieten van het groepsleven, de adolescenten een nauw verwant alternatief samen leven toont.

Inleiding op dit hoofdstuk 6

In hoofdstuk 3 is de noodzaak aangetoond om de adolescenten in het zoölogiepracticum in de gelegenheid te stellen om de niet-mensenpopulaties die chimpansees genoemd worden met eigen ogen te zien, volgend te kunnen observeren, in hun historische staat in hun historische geografische wereld. De chimpanseepopulaties anno 2004 leven in een aantal bosgebieden in equatoriaal Afrika. Observeren van de chimpanseepopulaties is het absolute hoogtepunt in het ontmoeten van 'de dierenwereld. Een absoluut hoogtepunt omdat de chimpanseepopulaties van nu en de mensenpopulaties van nu ooit één en dezelfde populatie waren, toen, in de tijd vóór zeven miljoen jaar geleden. In de paleontologische tijdbalk C wordt dat duidelijk. Voor de adolescenten zal het indringend duidelijk worden dat mensen voortkomen uit dezelfde stam, als de jomgens en meisjes in de chimpanseepopulaties van nu, anno 2004, hun zijn-zoals-wij, herkennen en erkennen.

Dit observatiepracticum is bedoeld om, na kennisname van publicaties over de chimpanseepopulaties in Hoofdstuk 3, de gelegenheid te scheppen om met eigen ogen te zien hoe elke lokale chimpanseepopulatie zich door samen te opereren zichzelf realiseert, door de seizoenen en door de jaren heen. Volgend-bestaansobserveren van Troglodytes- & Paniscuspopulaties in hun staat anno 2004 in het Afrikaanse tropenbos, in navolging van Jane Goodall (Troglodytes) en Takayoshi Kano 1980, 1984, 1989, 1992, 1996 (Paniscus). is Noodzakelijk daarbij is dat uitgegaan van de inzet van de vijf competenties (H.3), op basis waarvan de chimpanseepopulaties door 'mensen' chimpanseepopulaties genoemd worden. Eenmaal opgenomen in het kamp van de observatoren zullen de adolescenten elke dag achter de groepjes chimpansees aantrekken en videofilmen wat er aan hen te zien en te horen is.

Zij zullen zien dat de actuele Troglodytes- en Paniscuspopulaties in tropisch Afrika bestaan als sociaal-complexe gehelen waarin veel communicatie en veel samen opereren aan de orde is, meer dan bij welke andere zoogdiersoort of vogelsoort ook. De adolescenten zullen zien dat het in die chimpanseepopulaties bepaalde individuele personen zijn die uitmaken wat er gebeurt. Ondanks de programmatische vaste dagroutine is het dagelijkse samen-gedrag in het regenwoud en de savanne onvoorspelbaar. De dynamiek en de variatie wordt mede veroorzaakt door het in de tijd doorschuiven van de generaties. De bestaande hiërarchie is niet absoluut stabiel. De heersende personen moeten elke dag hun positie bevestigen en opnieuw veilig stellen. Zij worden ouder, jongeren worden volwassener en sterker, emotioneler, vasthoudender, slimmer. Relaties ontwikkelen zich en verbanden verleggen zich. Ondertussen moet het territorium beheerd en geëxploiteerd en verdedigd worden en als het nodig is uitgebreid. Zowel Goodall als Adang hebben het in de afgelopen dertig en tien jaren zien gebeuren: de krachtigste, energiekste, slimste en vitaalste dieren maken de dienst uit en zetten de toon, waardoor de Lokale Populatie door alle tijden heen sterk en machtig blijft en haar bestaan behoudt.

N.B. In Gombe, Wambe en in Arnhem zijn bij incidentele bezoeken alleen gedragssnippers te zien en dan blijft het dynamisch-sterke populatie-zijn blijft buiten beeld. Dan kan ook de achting voor deze energieke almaardoorlevende lokale populatie geen kans krijgen om te ontstaan. Ook films (Hugo van Lawick b.v.) brengen in de hen toegemeten vijftig à honderd minuten die achting niet echt tot stand. De films en de boeken van Adang en Goodall zetten wel de eerste stap, waarna uitgebreide jarenlange observaties, met eigen ogen, in het vrije veld moeten volgen, wil uiteindelijk de diepe achting kunnen ontstaan en de existentiële conclusie mogelijk worden: ik ben, wij zijn als mensen chimpansees, primaten, gezoogde en zogende dieren.

Volgt nu dat vast gesteld vastgesteld moet worden wat aan lokale chimpanseepopulaties te zien is en te weten valt.

Clik hier om het hele hoodstuk te lezen

Hoofdstuk 7